Το άγχος αποτελεί μια παγκοσμίως γνωστή εμπειρία με χαρακτήρα προειδοποιητικό. Προετοιμάζει το άτομο για έναν επερχόμενο κίνδυνο, πραγματικό ή φανταστικό. Είναι εποικοδομητικό σε χαμηλά και μέτρια επίπεδα, όμως σε υψηλά μπορεί να αποβεί καταστρεπτικό. Αποτελεί συναίσθημα που βιώνεται από όλες τις ηλικίες και μπορεί να προκαλέσει δυσλειτουργικότητα στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Έτσι, η πρόληψη του από την παιδική ηλικία μπορεί να καταστεί προσοδοφόρα στην μετέπειτα ζωή.

Η συγκεκριμένη έρευνα έχει σκοπό να διερευνήσει την επίδραση της συμμετοχής στο πρόγραμμα ψυχικής ανθεκτικότητας ”Super Skills for Life” (Essau & Ollendick, 2013) στα συμπτώματα άγχους που βιώνουν τα παιδιά των τάξεων του Δημοτικού σχολείου στην Ανατολική Θεσσαλονίκη. Το πρόγραμμα αυτό βασίζεται τόσο στις αρχές της γνωστικής – συμπεριφορικής θεραπείας, όσο και στη συμπεριφορική ενεργοποίηση. Επίσης, περιλαμβάνει την εκπαίδευση κοινωνικών δεξιοτήτων, τη γνωστική επανεκτίμηση και τη χρήση ανατροφοδότησης μέσω παρακολούθησης μαγνητοσκοπήσεων.

Το δείγμα της έρευνας αποτελείται από 10 παιδιά (6 κορίτσια, 4 αγόρια). Η ηλικία τους είναι 6-12 ετών και φοιτούν στο Δημοτικό σχολείο ενός χωριού της Ανατολικής Θεσσαλονίκης. Τα παιδιά της έρευνας ήταν χωρισμένα σε 2 γκρουπ των 5 ατόμων με βάση την ηλικία τους κατά τη διεξαγωγή των συνεδριών του προγράμματος. 

Πραγματοποιήθηκε ποιοτική ανάλυση των δεδομένων και τα παιδιά μελετήθηκαν ως 10 ξεχωριστές μελέτες περίπτωσης. Πληροφορίες συλλέχτηκαν επίσης από τις μητέρες των συμμετεχόντων και κρατήθηκε ημερολόγιο από τα συμβάντα των συνεδριών. Η ερευνήτρια είχε ρόλο εμψυχώτριας και παρατηρήτριας. 

Τα ευρήματα έδειξαν την θετική επίδραση του προγράμματος SSL στα συμπτώματα άγχους των παιδιών. Η ανατροφοδότηση από τις μαγνητοσκοπήσεις οδήγησε στη μείωση των αγχωδών συμπτωμάτων κατά την επόμενη μαγνητοσκόπηση, με αυτογνωσία των παιδιών γι’ αυτήν την βελτίωση. Η συμμετοχή στο πρόγραμμα οδήγησε στη βελτίωση των αποτελεσμάτων της εργαζόμενης μνήμης, γεγονός που αποδίδεται στη μείωση του άγχους. Από το ημερολόγιο φαίνεται πως τα παιδιά διασκέδασαν στο πρόγραμμα SSL και χρησιμοποίησαν στη ζωή τους κάποια πράγματα που έμαθαν απ’ αυτό. Επιπλέον, οι μητέρες των συμμετεχόντων-παιδιών έμειναν ικανοποιημένες από την ποιότητα του προγράμματος και τα αποτελέσματα που αυτές παρατήρησαν πως είχε στα παιδιά τους. 

Η συγκεκριμένη μελέτη τονίζει την επιτακτική ανάγκη ύπαρξης προγράμματος ψυχικής ανθεκτικότητας στα πλαίσια του αναλυτικού προγράμματος του Δημοτικού Σχολείου. Τα θετικά αποτελέσματα της συμμετοχής σ’ αυτό το πρόγραμμα είναι υψίστης σημασίας για την ψυχική υγεία των παιδιών και κατ’ επέκταση των επερχόμενων ενηλίκων!

Διπλωματική Εργασία του Μεταπτυχιακού Προγράμματος
‘Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης’,
Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, Σχολή Επιστημών Αγωγής και Πανεπιστήμιο Πατρών, Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών